'Improved cooking stoves'

Met actiefste vrouwen van het kitchen gardening project is Stichting Vajra gestart met een training voor de bouw en het gebruik van zogeheten improved cooking stoves, oventjes met een schoorsteen die de rook naar buiten afvoert.

We kunnen ons in Nederland niet voorstellen dat we in een zwartgeblakerde keuken een open vuur maken waarboven we de maaltijd bereiden en waarbij de rook in het vertrek blijft hangen en door kieren naar buiten sijpelt. Voor Nederlanders is het verblijf in een Nepalese plattelandskeuken waar wordt gekookt dan ook geen pretje: de rook slaat op je longen en alles zit onder het roet.

Zo is echter de situatie in vrijwel alle keukens in de bergen van Nepal. Vooral vrouwen en kinderen zitten langdurig in de rook. Dit is mogelijk een van de oorzaken ervan dat Nepal een van de weinige landen ter wereld is waar mannen ouder dan vrouwen worden. In elk geval hebben veel Nepalezen door dit gebruik problemen met hun luchtwegen.

Improved cooking stove

Een oventje met schoorsteen voert niet alleen de rook af, maar is ook energiezuiniger. Naar schatting verbruikt het 25% minder hout, zodat ook het milieu wordt gespaard. Voorwaarde is wel dat het oventje op de juiste wijze wordt gebouwd. Stichting Vajra hoorde van een vrouw die een oventje had laten maken en niet wist hoe snel ze het weer moest afbreken. De rook ging niet naar buiten, maar werd door de wind juist naar binnen geblazen!

Tijdens een grondige training van zeven dagen leerden de vrouwen over de werking, de bouw en het gebruik van de oventjes (één- of tweepits). Duur hoeft een oventje niet te worden. Het kan gewoon van leem en koeienmest worden gebouwd. Ze worden gemaakt uit hoofdzakelijk leem en koeienpoep, alomtegenwoordig in Nepalese dorpen. Stichting Vajra verstrekte de mal, waarmee passende bakstenen worden gemaakt, en het ijzer waarop de pan komt te staan. Na de training waren de vrouwen in staat om zelfstandig oventjes in andere huizen te bouwen.

In ruim honderd huizen in hun dorpen en de omgeving staat nu een dergelijk oventje, meer dan we hadden gehoopt. Niet alleen profiteren honderden dorpelingen hiervan, de vrouwen verdienen er ook een extra roepie mee. Ze vertellen ons nu geestdriftig dat het huis schoner blijft, er geen rook meer is, de maaltijd sneller wordt gekookt en dat ze 30 tot 50 procent op hout besparen. TU-student Jeroen Stok heeft het gebruik van de oventjes onderzocht en weinig problemen vastgesteld. Alleen tijdens fikse stormen waait de wind wel eens door de schoorsteen rook de keuken in. Afgesproken is nu met Stichting Vajra dat elk huishouden probeert twee andere huishoudens te overtuigen. Uiteraard zal bij de nazorg de hulp van Stichting Vajra nadrukkelijk aanwezig zijn. We wachten met spanning af...